De start van Cultureel Dorp
Cultureel Dorp is ontstaan in de jaren ’90. Het voortbestaan van Wijk aan Zee werd toen bedreigd door allerlei plannenmakers. Er was zelfs sprake van dat het dorp zou worden verplaatst voor de komst van een slibfabriek. En wat te denken van het plan om een vliegveld vlak voor de kust te bouwen. Wijk aan Zeeërs kwamen in actie, niet door zomaar ‘tegen’ te zijn, maar op een positieve en energieke manier, met humor en kunst. Door alle krachten te bundelen, oplossingsgericht te denken en landelijke publiciteit te genereren, wisten ze de plannen uiteindelijk van tafel te krijgen. Het dorp was tot leven gekomen, en Wijk aan Zee stond op de kaart. 

Aanvoerder in de strijd was de nieuwe uitbater van Sonnevanck: Bert Kisjes. Hij werd ook de creatieve motor achter het ‘experiment’ Cultureel Dorp. In zijn ideeën over de samenleving staat niet het systeem, maar (het vertrouwen in) de mens centraal. Hoe mensen met elkaar omgaan, dat bepaalt de (veer)kracht van een gemeenschap. Dorpen zijn daarom belangrijk. In een dorp is de noodzaak om samen te leven nu eenmaal groter dan in de stad. Dat maakt betrokken en dat geeft energie. De bloeiende en creatieve gemeenschap in Wijk aan Zee was (en is) daar een goed voorbeeld van. 

Om ook in de toekomst sterker te staan, riep Wijk aan Zee zichzelf uit tot Cultural Village of Europe. Bert Kisjes ging bovendien op zoek naar andere dorpen in Europa met een verhaal. Een wilde actie dus, die serieus vorm kreeg toen elf Europese dorpen zich aansloten. In 1999 kwamen de burgemeesters van deze dorpen samen in Wijk aan Zee om de filosofie van Cultureel Dorp vast te leggen en een overeenkomst te tekenen, de zogenaamde charter. Het werd het startpunt van een wervelend jaar waarin delegaties uit alle dorpen op bezoek kwamen in Wijk aan Zee en er een stevige basis werd gelegd voor 20 jaar samenwerking, inhoudelijke conferenties, onvergetelijke uitwisselingen, mooie gesprekken, memorabele feesten en goeie vriendschappen. 

Waar staat Cultureel Dorp dan voor?
Cultureel Dorp is een verbond van elf Europese dorpen. Cultureel Dorp is geen unie van politici en beleidsmakers, maar van gewone mensen, uit verschillende landen en met verschillende achtergronden. Cultureel Dorp gaat over de kracht van kleinschaligheid. De samenleving wordt niet alleen gemaakt in de stad. Stad en dorp vullen elkaar aan. Kleinere gemeenschappen zijn waardevol, er is minder anonimiteit, de mensen zijn er betrokken en daarom tot grootse dingen in staat. Hoe maken we die dorpen sterk, onmisbaar? Wat kunnen we van elkaar leren? Hoe krijgen we de ruimte en het vertrouwen om onze eigen waarden te bepalen? 

Cultureel Dorp gaat niet over economie, infrastructuur of voorzieningen, maar over zelfbewustzijn, eigenheid en vitaliteit. Het gaat over het bedenken van eigen oplossingen en die ook met elkaar in de praktijk brengen. Gewoon door het te doen. En het gaat boven alles om verbinding. Cultuur speelt daarin een belangrijke sociale rol. Samen zijn we zoveel meer: een Europa van mensen. Gastvrijheid, samen eten, samen muziek maken, feest vieren, juist dat is Cultureel Dorp. Alleen als we ons verbinden, als dorpen onderling, maar ook binnen ons eigen dorp, kunnen we dingen voor elkaar krijgen en een vuist maken als dat nodig is.  

Lees hier de volledige charter-tekst.

Wil je meer lezen over de beginjaren en de filosofie van Cultureel Dorp? Lees dan ‘Een nieuwe tijd’ over Bert Kisjes of het boek ‘Vital Villages’, beide geschreven door Jacky de Vries. Je kunt ze vast wel ergens lenen en anders zijn ze verkrijgbaar in de KOP van WaZ. 


Culturele Dorpen van Europa
Behalve Wijk aan Zee zijn dat Mellionec in Frankrijk, Bystré in Tsjechië, Pergine Valdamo in Italië, Paxos in Griekenland, Killingi Nomme in Estland, Stöbeck in Duitsland, Palkonya in Hongarije, Porrúa in Spanje, Tommerup in Denemarken en Kirchheim in Oostenrijk. 

Op de internationale website www.culturalvillagesofeurope.com kun je meer lezen over de verschillende culturele dorpen en hun activiteiten. 

Hoe het verder ging
Tot 2010 stond elk dorp een jaar lang centraal en waren alle dorpen in dat land officieel te gast. Sindsdien is er per dorp een groep mensen die Cultural Village draagt en de contacten onderhoudt. Er worden met regelmaat conferenties georganiseerd over diverse thema’s. Om het jaar is er bovendien een groot jongerenkamp. Kleinere en grotere groepen gaan nog altijd geregeld bij elkaar langs. Als er in een dorp speciale evenementen worden georganiseerd, als onderdeel van een muziektour of fietstocht, of zomaar tussendoor. Om oude en nieuwe vrienden te ontmoeten, ervaringen uit te wisselen, problemen te bespreken en elkaar te helpen. Maar ook om een goeie tijd te hebben, de onderlinge band te versterken en het leven te vieren. 

Wat betekent Cultureel Dorp voor Wijk aan Zee?
Cultureel Dorp heeft Wijk aan Zee op kaart gezet. De Dwaze Plannen Tocht, de Nacht van Europa, het zijn onvergetelijke acties uit de beginjaren die heel veel impact hebben gehad. In 2009 en 2010 won Wijk aan Zee niet voor niets achtereenvolgens de Nederlandse Dorpsvernieuwingsprijs en de Europe Dorpsvernieuwingsprijs. Bestuurders weten: we zijn een klein dorp, maar we laten niet over ons heenlopen. Sterker nog, we nemen graag het voortouw. En we doen de dingen op onze eigen manier. 

Veel in het dorp is direct of indirect voortgekomen vanuit Cultureel Dorp. Een Zee van Staal werd bijvoorbeeld in 1999 bedacht. Daarnaast ontstond er in de beginjaren van Cultureel Dorp een actieve groep vrijwilligers die nog steeds betrokken is bij de organisatie van veel activiteiten in het dorp: SaWaZ. We hebben zoveel mooie evenementen in het dorp, denk aan Jutterspad, Ezels & Kwasten, de Zeepkistenrace, Diner aan Zee of de Smaakmarkten. Die zijn misschien niet allemaal rechtstreeks ontstaan vanuit Cultureel Dorp, maar ze laten wel zien waar we als dorp toe in staat zijn. 

Cultureel Dorp – visie en plan voor 2019 -2020
De ervaringen en kennis van 20 jaar Cultureel Dorp zijn nog altijd waardevol en inspirerend. En het gedachtegoed is misschien wel actueler dan ooit. Voor iedereen in Wijk aan Zee, maar ook voor de rest van de wereld. Wijk aan Zee is een dorp dat leeft en haar eigen kracht weet te benutten We kunnen er overheden, van Beverwijk tot Brussel, mee inspireren. Maar ook andere dorpen en community’s binnen steden. En als het nodig is, kunnen we nog steeds kleine en grote bergen verzetten.

Na twintig jaar is Cultureel Dorp wel toe aan een nieuwe energie en een nieuwe generatie, zowel binnen als buiten Wijk aan Zee. Daarom gaan we in het jubileumjaar 2019 tal van grote evenementen organiseren. Binnen op ons eigen dorp en ook samen met de andere dorpen. Dit is niet alleen gezellig, het heeft ook andere doelen: het waar nodig herstellen van de verbindingen in het dorp door samen mooie dingen op poten te zetten, nieuwkomers betrekken en uiteindelijk hiermee ook de andere dorpen weer inspireren om Cultureel Dorp op deze wijze voort te zetten. Alleen door weer een krachtige organisatie te worden, met een grote achterban in ons eigen dorp en aantoonbare resultaten, staan we sterk om onze boodschap van dorpskracht en kleinschaligheid uit te dragen. Het goede voorbeeld geven, daarin schuilt onze kracht.

Na het jubileumjaar kunnen we de waarden van Cultureel Dorp op een duurzame manier in de praktijk gaan brengen en omzetten in initiatieven en concrete plannen. Denk aan muziek- en schaakonderwijs op school, een eigen woningbouwvereniging of energiecoöperatie. De filosofie van Cultureel Dorp biedt tal van mogelijkheden, kansen en oplossingen voor actuele thema’s en ook een kader om een bijdrage te leveren aan het publieke debat.

Meer weten? Lees hier de volledige visie/het plan van aanpak 2019-2020.

 

Vertel het door!